آشفتگى مذهبى اوضاع ايران ساسانى مهم‌ترين سبب آشفتگى اوضاع ايران در دوره ساسانيان ، تشتّت و اختلاف آراى دينى بوده است . سر سلسلهء ساسانيان ، « اردشير بابكان » چون خود مؤبد زاده بوده و به يارى روحانيان دين زرتشت به سلطنت رسيده بود ، لذا به هر وسيله‌اى كه بود ، دين نياكان خود را در ايران انتشار مىداد . در زمان ساسانيان ، دين رسمى و عمومى ملت ايران ، آيين زردشتى بود و چون سلطنت ساسانيان با پشتيبانى موبدان صورت گرفته بود ؛ از اين جهت روحانيان زردشتى ، از طرف دربار ساسانى كاملا حمايت مىشدند . سرانجام روحانيان زردشتى در عهد ساسانى مقتدرترين طبقهء ايران را تشكيل مىدادند . حكمرانان ساسانى هميشه دست‌نشاندهء موبدان بودند و اگر يكى از آنان از روحانيان اطاعت نمىكرد ، با مخالفت سر سخت آنان رو به رو مىشد . از اين‌رو ، پادشاهان ساسانى بيش از هر طبقه به روحانيان توجه داشتند و در نتيجهء حمايت و طرف‌دارى ساسانيان از موبدان ، تعداد آن‌ها روز به روز به فزونى مىرفت . ساسانيان ، براى تحكيم سلطنت خود ، از وجود روحانيون بيشتر استفاده مىكردند و در اطراف و اكناف مملكت پهناور ايران آتشكده‌هاى مفصلى برپا نموده و در هر يك از آن‌ها تعداد زيادى مؤبد ، جاى داده بودند . مىنويسند : خسرو پرويز ، آتشكده‌اى ساخت و دوازده هزار « هيربد » در آنجا گماشت كه سرود مذهبى و نماز بخوانند . « 1 » بدين ترتيب ، دين زردشتى آيين دربارى بود . موبدان با تمام قدرت خود مىكوشيدند كه طبقات محروم و زحمت‌كش جامعه را آرام نگه دارند و طورى عمل

--> ( 1 ) . تاريخ تمدن ساسانى ، ج 1 ، ص 1 .